Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΥ ΣΕ ΜΙΑ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΤΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ: ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΕΥΩΝ ΗΠΑΤΟΣ ΤΟΥ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟΥ Γ.Ν.Θ

Εισαγωγή: Η μεταμόσχευση ήπατος αποτελεί μια σύνθετη διαδικασία με ψυχολογικές και κοινωνικές συνιστώσες. Η διεθνής βιβλιογραφία αναδεικνύει υψηλά ποσοστά ψυχολογικών δυσκολιών στους υποψήφιους λήπτες υπογραμμίζοντας την ανάγκη ένταξης ψυχολογικών υπηρεσιών για την αξιολόγηση και υποστήριξη μεταμοσχευμένων ασθενών.

Σκοπός: Στόχος της παρούσας εργασίας είναι η ανάδειξη του ρόλου του ψυχολόγου και των ψυχοκοινωνικών παραμέτρων στην μεταμόσχευση ήπατος.

Μέθοδος: Η εργασία αποτελεί μια αναφορά κλινικής εμπειρίας στο πρόγραμμα μεταμόσχευσης ήπατος στο Ιπποκράτειο Γ.Ν.Θ. Είκοσι έξι περιστατικά αξιολογήθηκαν ή/και παρακολουθήθηκαν ψυχολογικά για δώδεκα μήνες. Μέσα από την ανασκόπηση του συνόλου των περιστατικών θα περιγραφεί η εμπειρία μου ως ψυχολόγος, οι προκλήσεις και η συμβολή στη φροντίδα των ασθενών.

Αποτελέσματα: Η προμεταμοσχευτική περίοδος χαρακτηρίζεται από υψηλή συναισθηματική επιβάρυνση, αποτελώντας στάδιο έντονης αβεβαιότητας, κατά το οποίο επηρεάζονται η ποιότητα ζωής και η λειτουργικότητα. Παράλληλα, παρουσιάζονται κοινωνικές και οικογενειακές προκλήσεις, με το υποστηρικτικό δίκτυο καλείται να αναλάβει σε μακροπρόθεσμο επίπεδο την φροντίδα του ασθενούς. Η ενίσχυση του υποστηρικτικού δικτύου και η ενδυνάμωσή στην ανάληψη του ρόλου φροντίδας αποτελούν κρίσιμα σημεία στη διαδικασία. Μετά τη μεταμόσχευση αναδύονται προκλήσεις, όπως περιορισμοί, ανάγκη για προσαρμογή, συμμόρφωση στις ιατρικές οδηγίες, φόβος για επιπλοκές και συχνά, συναισθήματα ματαίωσης. Συχνές ανάγκες αποτέλεσαν η ενημέρωση, η διασύνδεση με άτομα με κοινές εμπειρίες και η υποστήριξη οικογένειας. Σε όλες τις φάσεις της μεταμοσχευτικής πορείας, οι συχνότερες ψυχολογικές δυσκολίες αφορούσαν τη διαταραχή προσαρμογής (38%), την κατάθλιψη (27%), το άγχος (23%) και τη διαταραχή χρήσης ουσιών ή αλκοόλ (19%). Η ψυχολογική αξιολόγηση προεγχειρητικά και μετεγχειρητικά, η ανίχνευση παραγόντων κινδύνου καθώς και το μακροχρόνιο follow-up μπορούν να συμβάλλουν στην έγκαιρη αντιμετώπιση ψυχολογικών δυσκολιών, στην προαγωγή της συμμόρφωσης και της συνολικής προσαρμογής. Παρά τις συστημικές προκλήσεις, η ενσωμάτωση ψυχολογικών υπηρεσιών σε μεταμοσχευτικές μονάδες ενισχύει τη διεπιστημονική συνεργασία και στήριξη των ασθενών στο πλαίσιο της ολιστικής, βιοψυχοκοινωνικής φροντίδας.

Συμπέρασμα: Ο ρόλος ενός ψυχολόγου σε μία μεταμοσχευτική μονάδα αποδεικνύεται ουσιαστικός για τη βελτίωση της συνολικής ευημερίας των ασθενών, αλλά και για τη διεπιστημονική μεταμοσχευτική ομάδα.