ΑΠΩΤΕΡΕΣ ΑΙΤΙΕΣ ΘΑΝΑΤΟΥ ΛΗΠΤΩΝ ΗΠΑΤΙΚΟΥ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΟΣ: ΑΝΑΔΡΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗΣ ΚΑΙ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗΣ ΜΕ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΕΣ

Εισαγωγή-Σκοπός: Οι μακροπρόθεσμες επιπλοκές και η διαχείριση των συννοσηροτήτων των ληπτών

ηπατικού μοσχεύματος παραμένουν σημαντικές προκλήσεις κατά τη μακρόχρονη παρακολούθησή

τους. Η κατανόηση των παραγόντων που επηρεάζουν την επιβίωση και των μεταβολών στις

συννοσηρότητες μετά τη μεταμόσχευση είναι κρίσιμη για τη βελτίωση της πρόγνωσης αυτών των

ασθενών. Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν η διερεύνηση των κυριότερων απώτερων αιτιών

θανάτου μετά τη μεταμόσχευση ήπατος, καθώς και η συσχέτιση των συννοσηροτήτων με την επιβίωση

των ασθενών.

Υλικό-Μέθοδοι: Η παρούσα μελέτη αποτελεί αναδρομική μελέτη παρατήρησης ασθενών που

υποβλήθηκαν σε μεταμόσχευση ήπατος και παρακολουθούνται στα Εξωτερικά Ιατρεία

Μεταμοσχεύσεων του ΓΝΘ Ιπποκράτειου. Συμπεριλήφθηκαν ασθενείς με επιβίωση μετά τη

μεταμόσχευση μεγαλύτερη του ενός έτους. Συλλέχθηκαν δημογραφικά και κλινικά δεδομένα, που

αφορούσαν στην πρωτοπαθή νόσο, καθώς και στις συννοσηρότητες πριν και μετά τη μεταμόσχευση.

Αποκλείστηκαν ασθενείς με ελλιπή κλινικά δεδομένα. Κύριο σημείο ενδιαφέροντος ήταν οι αιτίες

θανάτου των ασθενών μετά τη μεταμόσχευση. Πραγματοποιήθηκε γραμμική παλινδρόμηση, ώστε να

προσδιοριστούν οι ανεξάρτητοι παράγοντες που επηρεάζουν τον χρόνο επιβίωσης και McNemar test

για την αξιολόγηση των συννοσηροτήτων πριν και μετά τη μεταμόσχευση.

Αποτελέσματα: Συμπεριλήφθηκαν 65 ασθενείς (81,5% άνδρες, μέση ηλικία μεταμόσχευσης 51,2 ±

13,3 έτη, μέση ηλικία θανάτου 61,9 ± 12 έτη). Οι κυριότερες πρωτοπαθείς ηπατικές νόσοι, που

οδήγησαν στη μεταμόσχευση ήταν ο ηπατοκυτταρικός καρκίνος (29,4%), η HBV κίρρωση (27,9%), η

αλκοολική κίρρωση (27,9%) και η HCV κίρρωση (11,8%). Οι κύριες αιτίες θανάτου ήταν η ανάπτυξη

κακοήθειας (45,6%), τα συμβάματα σχετιζόμενα με ηπατική νόσο (16,2%) και οι λοιμώξεις (15,4%). Οι

κυριότεροι τύποι καρκίνου ήταν ο καρκίνος του πνεύμονα (37,5%%) και η υποτροπή του

ηπατοκυτταρικού καρκίνου (28,1%). Οι συχνότερες συννοσηρότητες μετά τη μεταμόσχευση ήταν η

χρόνια νεφρική νόσος (38,2%), ο σακχαρώδης διαβήτης (22,1%), η αρτηριακή υπέρταση (19,1%), η

δυσλιπιδαιμία (14,7%) και η ανάπτυξη αρρυθμιών (11,8%), ενώ υποτροπή της πρωτοπαθούς (μη

νεοπλασματικής) ηπατικής νόσου συνέβη στο 7,4% των ασθενών. Το τεστ McNemar επιβεβαίωσε

στατιστικά τη σημαντική αύξηση στην εμφάνιση χρόνιας νεφρικής νόσου (χ² = 24.04, p<0.001) και

κακοηθειών (χ²=24,3, p<0,001) μετά τη μεταμόσχευση. Η γραμμική παλινδρόμηση ανέδειξε ότι η

υποτροπή της πρωτοπαθούς ηπατικής νόσου μετά τη μεταμόσχευση συσχετίζεται με μειωμένο χρόνο

επιβίωσης (B = -9.27, p = 0.011).

Συμπεράσματα: Η παρούσα μελέτη αναδεικνύει ως βασική αιτία θανάτου μετά τη μεταμόσχευση

ήπατος την ανάπτυξη κακοήθειας. Η χρόνια νεφρική νόσος αποτελεί τη συχνότερη συννοσηρότητα

στους λήπτες ηπατικού μοσχεύματος. Η επιτήρηση των ληπτών ηπατικού μοσχεύματος, ώστε να

ανιχνευθεί τυχόν κακοήθεια σε πρώιμο στάδιο και οι παρεμβάσεις, που στοχεύουν στη μείωση του

κινδύνου ανάπτυξης χρόνιας νεφρικής νόσου αποτελούν βασικούς πυλώνες της μακροπρόθεσμης

παρακολούθησης, που θα συντελέσουν και στη βελτίωση της επιβίωσης αυτών των ασθενών.